Metin Çınar

BİR KİTLE HAREKETİNİN GELİŞMESİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKLİ DİĞER HUSUSLAR

Kitle hareketleri (yeni parti kurma girişimi), genellikle var olan iktidar gözden düşene kadar yükselemezler.  

Bir kitle hareketine (siyasi parti) katılanlar karşı konulamaz bir güç kaynağına girdiklerine inanırlar

-Güçlülük hissi olmayan, çevreleri tarafından korkutulmuş kişiler değişiklik düşünmezler. Hoşnutsuzluk kendi başına her zaman bir değişiklik yaratmaz. Hoşnutsuzluğun antipatiye dönüşmesini etkileyen faktörlerden biri “güçlülük hissi” dir ve çevreleri tarafından korkutulmuş kişiler, şartları ne kadar kötü olursa olsun değişiklik düşünmezler.

-Büyük değişiklik teşebbüslerine fazla düşünmeden katılanlar kuvvetli bir doktrine, şaşmaz bir lidere ya da yeni bir tekniğe sahip olmak suretiyle karşı konulamaz bir güç kaynağına girdiklerine inanırlar.

Harekete katılanlar da genellikle kendilerinin de karşı konulamaz bir güce sahip olduklarına inanırlar. Lenin ve Bolşevikler, Marksist Doktrinin her şeye muktedir olduğuna körü körüne inanmışlardı.

-Bir kitle hareketi, çalışmalarında, sadık olmayan taraftarların varlığını göz önünde bulundurmalıdır. Kitle hareketine sadık olmayan taraftarlar -geçici uyumsuzlar- bu kategoriye girerler. Bu insanlar huzursuzdur ve amaçlarına ulaşıncaya kadar en güzel yıllarının ziyan olacağı uyumsuzlar arasından çıkar. Geçici uyumsuzlar; hayatta yerini bulamamış ama hala bulma ümidi taşıyan insanlardır. Büyüme çağındaki genç, iş bulamamış kolej mezunları, emekli askerler, yeni göçmenler ve benzerleri korkusunu taşırlar. Bunlar bir kitle hareketine girmeye hazırdır ama her zaman sadık taraftar olmazlar. Çünkü özlerini telafi edilemeyecek kadar bozulmuş görmezler. En ufak bir ilerleme ve başarı belirtisi bu insanları dünyayla ve kendileriyle barıştırır.

Bir kitle hareketi, propagandanın etkisinin sınırlı olduğu gerçeğine göre çalışmalarını yapmalıdır

 -Propaganda meyilsiz beyinlere kendini dayatamaz; ne tamamen yeni bir şey aşılayabilir, ne de inanılmaktan vazgeçilen fikirlere yeniden ikna edebilir. Hali hazırda açık olan beyinlere sızar ve fikirleri zihinlere yerleştirmekten çok, zaten alıcıların zihinlerinde var olan fikirleri ifade edip haklılığını göstermeye çalışır.

-Tek başına propaganda en çok hayal kırıklığına uğramışlarda başarılı olur.

Bu kişilerin korkuları, umutları ve tutkuları mantıklarının eşiğinde birikip yığılır ve kendileriyle dış dünya arasına girer. Propagandistin ateşli sözlerinde duydukları, zaten hayal ettikleridir; kendi ruhlarının ezgileridir.

Kitle hareketi, söz adamlarının toplum üzerindeki etkilerinden yararlanmalıdır

 -Kitle hareketleri, genellikle var olan iktidar gözden düşene kadar yükselmezler. Bu gözden düşme, her zaman iktidarın büyük hatalarının veya elindeki gücü kötüye kullanmasının otomatik sonucu değildir. Söz adamlarının bilinçli bir şekilde yaptıkları şikayet dolu konuşmalarının eseridir İktidardakilerin daima kusur bulan hemen hemen her söz adamını, hürmetkar bir jestle kendi yanlarına çekebilecekleri bir an vardır. Belli bir aşamada, çoğu söz adamları, her devrin adamı ve dalkavuk olmaya hazırdır.

-Kitleleri değişikliğe alıştırma çalışmaları önde gelen konuşmacı veya yazarlara yaptırılır.

Kitle hareketinin zeminini en iyi konuşma ve yazı dilini büyük bir ustalıkla kullanabilenler hazırlar. Mevcut kurumlara türlü entrikalarla zarar verme işinin ön çalışmaları, yani kitleleri değişiklik fikrine alıştırma çalışmaları önde gelen konuşmacı ve yazarlara veya böyle tanınanlara yaptırılır.

 

ULUSUN TEHDİT ALTINDA OLMASI, POTANSİYEL KAHRAMANLIĞI, BİR TOPLUMUN BÖLÜNEREK YÖNETİLMESİ

-Bir ulusun varlığının tehdit altında bulunduğu, ulusun birliğini sağlamlaştırmaya ve halkında öz-fedakarlık duygusunu doğurmaya çalıştığı buhran dönemlerinde; o ulus hemen hemen her zaman bir kitle hareketi karakterine bürünür.

Önemli olan nokta şudur: Şiddetli hayal kırıklığında, birlikte hareket, kendini adama arzusu kendiliğinden doğar. Hayal kırıklığı sadece birlik olma arzusunu ve öz-fedakarlığa hazırlığı doğurmaz aynı zamanda bunları gerçekleştirecek mekanizmayı da yaratır.

-Demokratik bir ulus varlığı tehlikeye girince militan bir kiliseye veya devrim partisine dönüşmelidir.

Birleşik eylem ve kendini feda için hazır olma, kitle hareketine özgü kavramlardır. Barış ve refah zamanlarında, demokratik bir ulus, bağımsız bireylerden meydana gelen kurumsallaşmış bir birliktir. Varlığı tehlikeye girince ve halkına azami bir birlik havasına ve fedakarlığa yönlendirme zorunluluğuyla yüzyüze kalınca demokratik bir ulus, kendini militan bir kiliseye veya devrim partisine dönüştürmelidir. Dönüşüm, zor ve yavaş olsa da köklü değişimler gerektirmez.

-Bir ulus ateşli arzularından vazgeçer veya bunları somut ve sınırlı ideallere yöneltirse, potansiyel kahramanlığı da zayıflayacaktır.

 Bir ulusun kahramanlığının ölçütü, arzularının birikmişliğindedir. Heraklit’in söylediği “insanların tüm isteklerine kavuşmaları, onlar için iyi bir şey değildir” sözleri, bireyler için olduğu kadar, uluslar için de geçerlidir.

 - “Böl ve yönet” oyunu, yönetilenler arasındaki birlik formlarını zayıflatmayı amaçladığı zaman başarısızdır.

Bir kabileyi veya ulusu bireylere bölmek, yöneten kuvvete karşı duyulan isyan ruhunu ne ortadan kaldırır ne de hafifletir. Etkili bir bölme, birbiriyle rekabet eden ve kuşku ile bakan kapalı bünyelerin - ırksal, dini, ekonomik - sayısını teşvikle olur.

 

BİREYİ BİR KİTLE HAREKETİNE YÖNLENDİREN DEĞİŞİMCİ DUYGULARIN KAYNAĞI

 -İnsanın hayal kırıklıklarının tüm sebebini kendi dışında arama eğilimi değişim isteği yaratır.

İnsanda kendi varlığını şekillendiren kuvvetleri kendi dışında arama eğilimi vardır. Başarı ve başarısızlık kaçınılmaz olarak kafamızda çevremizdeki şeylerin durumuyla bağlantılıdır. Bu nedenle iyi bir dünyada yaşadığını düşünenler onu aynen korumak, hüsrana uğrayanlar ise temelden değiştirmek isterler.

-Umut veren bir kitle hareketine yönelenler, genellikle hayal kırıklığına uğramış, hoşnutsuz, hayatının bozulduğunu düşünen, yaşamları düzeltilmesi imkansız şekilde savrulan insanlar arasından çıkar.

Hayal kırıklığına uğramış kişi için bir kitle hareketi, tüm benliğinin yerine geçmeyi veya şahsi olanakları ile uyandıramadıkları ama hayatı dayanılır kılan duyguları vaat eder. Kendisini unutmasını sağlayıp, hareketin tam taraftarı veya sempatizanı olarak ona bir amaç ve değer kazandırır. Onlar için kutsal bir amaçla özdeşleşerek yeni bir güven, değer ve övünme duygusuna sahip olmak önem kazanır. Aktif bir kitle hareketi onlara her ikisini de vaat eder. Kitle hareketine tam taraftar olarak katılırlarsa, hareketin kolektif bünyesi içinde yeni bir hayata doğmuş gibi olurlar.

Sadece sempatizan olarak katılırlarsa, hareketin gücü, başarıları ve geleceği ile özdeşleşerek kendilerinde gurur ve amaç duyguları bulurlar.

-Hoşnutsuzluk veya hayal kırıklığı en yüksek düzeye hangi durumlarda çıkar?

Birçok şeye sahip olduğumuz halde daha fazlasını istediğimiz zamanki hayal kırıklığımız, hiçbir şeye sahip olmayıp biraz istediğimiz zamanki hayal kırıklığından daha büyüktür. Birçok şeyden yoksun olduğumuzda, tek şeyden yoksun olduğumuzdan daha az hoşnutsuzluk duyarız.

BİR KİTLE HAREKETİNİN EN ÇOK TARAFTAR KAZANABİLECEĞİ VE ŞARTLAR

-Bir kitle hareketi için en verimli ortam özgürlüğün olduğu ancak, hayal kırıklığının azalmadığı bir Özgürlük, hayal kırıklığını azalttığı gibi zorlaştırır da. Özgürlük çok şeye girişim cesareti verdiği için başarısızlık ve hayal kırıklığı da kaçınılmaz olarak artar. Özgürlük, hareket, değişiklik ve protesto imkanı sağlayarak hayal kırıklığını azaltır. O halde bir kitle hareketinin yayılması için en verimli ortam, epeyce bir özgürlüğün olduğu, ancak hayal kırıklığını azaltıcı özelliklerin olmadığı bir toplumdur.

-Ailenin parçalanması kolektif bir ruhu otomatik olarak besler ve kitle hareketlerine katılma eğilimi yaratır.

Kitle hareketleri kişisel kan ve arkadaşlık bağlarını, kendi kolektif birliklerini zayıflatan bir faktör olarak görürler. Çağımızda hemen tüm kitle hareketleri, başlangıç safhalarında, aileyi itibardan düşürmek ve parçalamak için ellerinden geleni yapmışlardır.

Sebep ne olursa olsun ailenin parçalanması kolektif bir ruhu otomatik olarak besler ve kitle hareketlerinin çağrısına uyma eğilimi yaratır.

-İdeal potansiyel taraftar kendi bireysel varlığının küçüklüğünü ve anlamsızlığını maskeleyebileceği ve içine karışıp kendini kaybedebileceği kolektif bir topluluktan yoksun, yalnız olan bireydir.

Bir kitle hareketi, aile, kabile, ülke vb. bağların parçalandığı yerde harekete geçer ve semeresini toplar. Bu bağların kuvvetlendiği yerde kitle hareketi, saldırıya geçmeli ve bağları parçalamalıdır. -Bir birliğin bağları zayıfladığında, şartlar bir kitle hareketinin doğması ve bunun sonucunda yeni ve daha kuvvetli bir birliğin kurulması için elverişli duruma gelmesi genel kuraldır.

-İnsanların büyük değişiklik teşebbüslerine fazla düşünmeksizin girmelerine sebep olan başlıca şartlar:

İnsanların büyük değişiklik teşebbüslerine paldır küldür dalmaları için oldukça hoşnutsuz olmaları; ancak aşırı yoksulluk içinde bulunmamaları gerekir. Ayrıca kuvvetli bir doktrine, şaşmaz bir lidere ya da yeni bir tekniğe sahip olmak suretiyle karşı konulamaz bir güç kaynağına girdiklerine inanmaları gerekir.